Bicolandia (Magasin)

An Bicolandia sarong magasin sa Bikol asin Ingles na enot na nagluwas kan Desyembre1954. Ini pagsasadiri asin pinapalagda ni Tomas H. Kilates. An magasin nagluluwas ultimongSabado kan bulan, may opisina sa R-420, Republic Super Market Building, Avenida Rizal,Manila. 

May sukol ining 12 pul. x 9 pul., mahibog, makintab asin mahalnas an papel na ginagamit; naabot sobra sa 50 pahina an lambang paluwas. An pabakal sa kalye 30 sentimos an sarong kopya. Ginagaom na nag'abot 1962 an publikasyon na ini.

Mga bareta, mga artikulo pulitikal, mga historiko, kultural saka literaryong tokda' an parati napapalaman sa magasin. Siring man, tinata'wan doon an mga pan-turismong artikulo sa pagganyat sa mga parabasa na mabisto an gayon kan ronang Bikol.

An mga kagtawo kan magasin na iyo an nagtataong pwersa sa pagpalagda iyo sindang minasunod: Inocencia K. Mancita (Editor), Jose A. Luzenttales (Namamahalang Editor), Divinia F. Guina (Society & MOvie Editor), Josefina U. Castillo (Adverstising Director), Magdalena A. Ables (Ciculation Manager), Leon Coquia (Art Director).

An mga taga-ambag na mga editor representado iba-ibang probinsya kan ronâ iyo sinda: Luis Dato (ciudad nin Naga), Eugenio H. Kilates (ciudad nin Naga), Flora de los Santos (Manila), Mariano Goyena del Prado (Albay), Antonio Salazar (Albay), Apolonio Buban (Albay), Anastacio Canciller (Manila), Manuel Salazar (Camarines Sur), Valerio Zuniga (Sorsogon).

An mga hepe kan mga Buro sa mga iba-ibang lugar: Jose T. Arive (namamayo, ciudad nin Naga), Rosalio Imperial, Sr., (ciudad nin Naga), Jose P. Sumil (Camarines Norte), Antonio De La Paz (Masbate), asin si Nicandro Aguila (Catanduanes).

Huring Paaram - Jose Rizal (Sinurat ni Mariano Nicomedes (1873-1934; Bikol)

Paaram, Inang Banwaan, ronang paorog nin aldaw,
Mutyang dagat nin Sirangan, nawara ming erokan,
Ogma dolot simo mamondo maluya kong buhay,
Minsan ngani orog kapusog, kaogma, kabansay,
Dolot ko man dahel simo, dahel sa simong karahayan.

Sa palnang labanan nin maigot na paghokbo,
An iba napagadan, daing duwaduwa, daing ariano,
An rona daing kaibanhan: cipres, laurel, o lirio,
Bitayan, gadanan, hokbohan, mabangis na lobo,
Iyo man lang, kun an satong Banwaan minakaipo.

Ako magagadan kung mahiling kong aga na,
Asin yaon na an aldaw hale sa diklom na sadya,
Kun togma an kaipohan ngani an banaag mo pumula,
Olaan sakong dugo, sa kaugmahan pabulosa
Asin liwanagan siya kan sirang na bagong tunga.

Si pangatorogan ko kan aki akong sadang,
Si pangatorogan ko kan may boot na kong hayag
Iyo na mahiling taka, Mutyang dagat nin Sirangan,
Mata mo daing luha, malinig mong angog tamyang
Daing kanggotan, daing pongaw, daing digtang kasupogan.

Ranga nin buhay ko, pagmawot kong malaad asin lodok,
"Mabuhay ka! Iyong agrangay kaining matalikod;
Mabuhay ka! Oh! Ogma kong magadan sa simong erok
Asin sa simong imbong sagkod pa man maturog.
Kun ngapit sa linobngan ko igwa kang mapagmalas

Sa hibog nin doot asin tumubong husay, maimbod na burak,
Ranihan sa nguso mo, asin hadki an sakong kalag,
Sa angog ko mamatean, sa malipot kong pagkahotad,
Si init nin ginhawa mo, si hoyop nin simong dangat.
Bayae akong liwanggan na husay asin mahimong kan bulan,

Bayae an liwanag hatdan ako kan solyap niyang sirang,
Bayae an doros umanggoyong nin lodok na agrangay
Asin kun sa cruz ko homapon an sarong gamgam
Bayae siyang omawit kan dalit nin katoninongan.
Bayae an aldaw ominit na ialisngaw an oran logod,

Sa langit iolang husay, agrangay ko alinsunod,
Pabayae an katood magtangis sa amay kong patnogot,
Asin sa mga honong na hapon may mamibing igot,
Pamibi man, Banwaan! Sa kahingaloan ko sa Dios.
Pamibian an daing palad na nagkagaradan,

Si idtong nagsarakit na di sukat masamahan,
An mga ina tang nangagha saindang kasakitan,
Mga ilo asin balo, si nagtios sa bilanggoan,
Asin hagad sa adios na kamtan mo an katiwasayan.
Kun lolobngan patos nin bangging madiklom

Asin an mga gadan duman iyo sana an yaon,
Saiyang kahimngan, saiyang kahiloman di mo purisawon
Madadangog mo gayod an dalit na mamondoon;
Ako yan, akong naawit simo, dagang magayonon.
Asin kun rilingaw na kan sakong linobngan,

Daing cruz ni gapo na tanda kayan kamugtakan,
Bayaeng lingawan kan tawo, kan azada iwarak man,
Asin bago mawara an abo nin sakong bangkay,
Makaayon man sa daga na simong batayan.
Daing anoman kun ngapit sako malingaw ka,

Ta an bukid, kapatagan aaragihan kong sadya,
Sa doros, panganoron ako mo maririsa;
Yaon ako sa hamot, liwanag, rokyaw, togma, awit, agagha
Sa pagolitolit kan pagtubod kong dara.
Maogmang banwaan, kulog nin sakong kulog,

Ina kong Filipinas, dangga an huri kong patnogot!
Yaon dihan si ama ko, ina, pag’araki, katorood,
Na an pagtubod dai malobo, an hade sana an Dios.
Paaram ama, ina, tugang, kaarabtang nin sakong buhay,
Mga katood kan aki pa sa nawarang erokasn!

Pasalamat! Kamo, ta ioontok na mga kahapdosan!...
Paaram saimo, taga ibang daga, katood kong nawiwilihan!
Paaram saindo gabos! … Pagkagadan yong kahingaloan!

The legend of the Mampak

, a giant man-eating bird is widespread in Sorsogon.
The presence of the giant bird in the legend of San Bernardino is proof of
the popularity of this mampak legend among the Sorsoganons,

In the town of Barcelona, Sorsogon local accounts attribute several place names
in the town to this Mampak legend. Mapapak, Barcelona was so named
because it was here where the mampak was seen. Tagdon got its name because
it was here where the mampak alighted. Tagdon, in fact, is a corruption of the
local word togdon meaning "to alight." Layog, Barcelona got its name because it
was here where the Mampak flew again. Layog, in the local dialect means ..to
fly." The bird alighted in another place which was named Paghaluban because
the inhabitants here drove away the bird with whips and rods. Paghaluban
means "to drive away with a pole or a rod." Driven from Paghaluban, the bird
alighted in another place, now called Macabari. The place was named Macabari
because when the bird alighted many tree branches were broken due to its size
and weight. Nabari in the local dialect means "broken:'
Other places in Sorsogon have their own stories about the mampak bird. In
Porog Cave at San Pascual, Casiguran, Sorsogon residents believed that a Mampak
lived here. In Pinanaan Cave, at Binontolan, Prieto Diaz, Sorsogon was so
named because a local legend said that it was here that an Aeta named Comisario
Juan killed a mampak with his arrows. The legend must have been old because
the writer, in one of his trips to an archeological site in Santa Barbara, Bulusan, Sorsogon was shown by some residents in this barrio a jar burial cover with a design of a bird with a human being between its beak.